پل های تاریخی

اماکن تاریخی اصفهان
۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۸

1- سی و سه پل

سی‌ و سه‌ پل پلی است بر روی زاینده‌رود با ۳۳ دهانه، ۲۹۵ متر طول و ۱۴ متر عرض که به دلیل ساختش توسط الله‌وردی خان اوندیلادزه گرجی، با نام پل الله وردی خان نیز شناخته می شود.

در دوازدهمین سال سلطنت شاه عباس یکم و به عبارتی دیگر در سال 1008 هجری قمری ایده ی ساختن این پل مطرح شد و در سال 10011 هجری قمری الله وردی خان اوندیلادزه گرجی، سردار مشهور آ زمان به عنوان مامور اتمام ساخت پل، آن را به اتمام رسانید.

احداث این پل که در ساخت آن از گچ، آجر، سنگ و آهک استفاده شده، به عنوان محل برگزاری جشن آب‌پاشان و مراسم خاج‌شویان ارامنه ی اصفهان در آن دوره بوده است. این پل به گفته ی بسیاری از گردشگران، یکی از شگفتی های معماری ایرانی را به تصویر می کشد و توانایی معماران ایرانی را نشان می دهد.

این اثر تاریخی در تاریخ ۱۵ دی ماه سال ۱۳۱۰ با شماره ی ۱۱۰ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفته است.

آدرس : میدان انقلاب اسلامی - خیابان چهارباغ عباسی

2- پل خواجو

کمی آن طرف تر از سی و سه پل و در قسمت شرقی آن پل تاریخی دیگری بر روی زاینده رود قرار گرفته است که به سبب تزئینات نقاشی و کاشیکاری در طاق های آن تفاوت هایی با سی و سه پل دارد. این پل از بناهای مشهور در زمان شاه عباس دوم صفوی می باشد که در سال 1060 هجری قمری بنا شده است. پل خواجو به سبب قرار گیری در محله ای به همین نام این عنوان را به خود اختصاص داده است اما در طول تاریخ به نام های دیگری نیز آن را می شناختند به عنوان مثال به دلیل قرار گیری در مسیر رفتن به خانقاه و آرامگاه بابا رکن‌الدین و تخت فولاد به آن پل بابا رکن‌الدین می گفتند و یا به دلیل نام پل قبلی در همین محل آن را پل حسن‌بیگ می خواندند.

در میانه ی پل خواجو، ساختمانی مشهور به بیگربیکی قرار دارد که محل اقامت موقتی شاه صفوی و خانواده وی بوده است.  این پل ۱۳۳ متر طول و 12 متر عرض و 24 دهانه دارد و از 15 دی ماه سال 1310 با شماره ی 111 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به شمار می رود.

آدرس : محله ی خواجو

3- پل شهرستان

پل شهرستان قدیمی ترین پل بر روی زاینده رود است و زمان ساخت آن به دوره ی ساسانیان باز می گردد. پل دارای 12 پایه ی سنگی بزرگ است که بر روی سنگ های طبیعی کف رودخانه ایجاد شده اند. پل شهرستان را با نام ها ی دیگری همچون پل جی یا پل جسر حسین نیز می شناسند. طول پل از ستون مُدور آجری تا انتهای سنگفرش قدیمی، ۱۰۵ متر و عرض آن از ۴/۲۵ تا ۵ متر متغیر می باشد. برای ساخت پل شهرستان از سنگ، آجر، خشت و ملات استفاده کرده اند و با تعمیراتی در دوره های دیلمیان و سلجوقیان به شکل امروزی خود در آمده است.

این پل در واقع یک پل جنگی و نظامی بوده است که نام آن از تاریخ ۱ دی ۱۳۴۸ با شماره ی ۸۸۹ در فهرست آثار ملی ایران به چشم می خورد.

آدرس: خیابان سلمان فارسی

4- پل مارنان

پل مارنان یکی از پل های تاریخی بر روی زاینده رود می باشد که دو ساحل شمالی و جنوبی رودخانه را به هم متصل می کند. اطلاعات دقیقی درباره ی قدمت این پل در دست نیست و آن را به ادوار متفاوتی نسبت می دهند اما آنچه مسلم است این پل همزمان با پل شهرستان وجود داشته و به عنوان راه ارتباطی روستاهای آباد و سرسبز ماربین به روستاهای مقابل آن در ساحل جنوبی رودخانه بوده است.

نام اصلی این پل ماربین است که از واژه ی مهربین می آید. قرن ها قبل از ظهور زرتشت معبد مهرپرستان از تمام روستاهای اطراف دیده می شد و به همین سبب نام منطقه را مهربین گذاشتند. با احداث پل و تغییر این نام در زبان ساسانی نام ماربین را برای آن برگزیدند. با گذشت زمان این نام به مارنان تغییر پیدا کرد. البته نام های دیگری نیز برای پل وجود دارند که عبارتند از: سرفراز، ماربانان و مادنان

آدرس: بزرگراه خیام، بین پل فلزی و پل وحید ، انتهای بوستان سعدی

5- پل چوبی ( جویی ) 

پل چوبی نام پلی کم عرض بر روی زاینده رود است که 147 متر طول دارد و از سازه های شاه عباس دوم در سال 1065 هجری قمری می باشد. این پل به عنوان یک راه اختصاصی برای اتصال باغ های سلطنتی شمال و جنوب رودخانه با باغ های گسترده ی سعادت آباد میان پل الله‌وردی خان و پل خواجو و کاخ هفت‌دست و کوشک آیینه‌خانه و کشکول و نمکدان بوده است. جالب آن که تنها خانواده شاه صفوی و امرا و بزرگان و مهمانها و سفرا اجازه ی عبور از آن را داشتند.

در میانه ی پل، برج شش گوشه ای وجود دارد که چشمه‌های آب جاری در آن محیط خوبی را برای امیران، اشراف، مهمانان و سفیرانی که به حضور شاه می آمدند ایجاد می کردند. این پل را به نام های دیگری در طول تاریخ می شناختند. به سبب روان بودن جوی آب از میان آن به پل جوبی، به دلیل شکل گیری دریاچه در قسمت غربی آن به نام پل دریاچه شهرت داشته است. از سوی دیگر به دلیل قرار گیری در محلی به همین نام، آن را به نام سعادت‌آباد و به سبب مجاورت با هفت کاخ از کاخ های سلطنتی شاه عباس دوم، با عنوان هفت دست نیز می خواندند.

آدرس : میان دو پل الله‌وردی خان و پل خواجو

منبع : کارناوال